Zespół wziął swoją nazwę od szczytu Romanka (1366 m n.p.m) który jest obok Pilska najwyższym szczytem centralnej części Beskidu Żywieckiego ( u jej stup połozona jest wieś Sopotnia Mała z której pochodzi zespół). Jej majestatyczna sylwetka przyciąga uwagę zarówno w panoramach oglądanych od strony doliny Soły, jak i od strony wschodniej czy północnej. W odróżnieniu od większości ważniejszych szczytów Żywiecczyzny, Romanka ma całkowicie zalesiony wierzchołek. Widokowe polany znajdują się znacznie poniżej szczytu, a oglądane z nich panoramy mają ograniczony zasięg.

Zespół powstał w 1967, w ubiegłym roku obchodził swoje czterdziestolecie. Słynie z wiernego odtwarzania zwyczajów oraz obrzędów religijnych i świeckich. Siłą zespołu jest autentyzm: autentyczne stroje, żywiołowe tańce, góralskie głosy i znakomita tradycyjna kapela składają się na widowisko, które za każdym razem zachwyca publiczność. Najpiękniejszym programem prezentowanym przez zespół jest „Wesele sopotniańskie”. Na dorobek „Romanki” składają się również „Niesopustnicy”, Trzej Królowie Sopotniańscy”, stawianie mojki na św. Jana oraz liczne przyśpiewki i tańce. „Romanka” jest wzorem do naśladowania dla młodych zespołów i instruktorów. To swego rodzaju klasyka autentyzmu, kanon na którym można się wzorować. Działalność zespołu jest ściśle związana z życiem gminy Jeleśnia. ”Romanka” uczestniczy w obrzędach kościelnych i świeckich. Tworzy oprawę artystyczną wiosennego redyku w Korbielowie, prezentuje swój program podczas Dni Jeleśni, Godów Jeleśniańskich. Mimo 40 lat zespół prezentuje wysoki poziom artystyczny. Kierowniczką zespołu od samego początku jest Maria Jafernik. Zespół zapraszał do współpracy doświadczonych choreografów i konsultantów między innymi Marię Romowicz i Jana Gąsiorka. Od 2005 roku kierownikiem muzycznym zespołu jest Józef Łanowski, a choreografem - Mateusz Pindel.

Zespół w swoim składzie ma znakomitych tancerzy, śpiewaków i muzyków. Wielu z nich ma na swoim koncie indywidualne nagrody zdobywane na Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu nad Wisłą, Festiwalu Folkloru Górali Polskich w Żywcu, Sabałowych Bajaniach w Bukowinie Tatrzańskiej. Zespół ma niemałe sukcesy na imprezach wojewódzkich, ogólnopolskich i międzynarodowych, koncertował m.in. na estradach Tygodnia Kultury Beskidzkiej (Wisła, Szczyrk, Maków Podhalański, Żywiec), w Płocku, Krakowie, Lublinie na Słowacji i Ukrainie. Ma na swoim koncie liczne nagrody - jest wielokrotnym laureatem Przeglądu Zespołów Kolędniczych i Obrzędowych Żywieckie Gody, w Międzynarodowym Festiwalu Folkloru Ziem Górskich w Zakopanem wywalczył Srebrną Ciupagę (1976 i 2007), a w Festiwalu Folkloru Górali Polskich w Żywcu zdobył Złote Serce (2003 i 2007). Przyznanie nagrody im. Oskara Kolberga- najważniejszej nagrody w dziedzinie kultury ludowej w Polsce w roku 2006 dla Zespołu Regionalnego „Romanka” stało się godnym uhonorowaniem ich prawie czterdziestoletniej działalności.